SİVAS KUMRUSU

 

 

Kumru (Streptopelia Decaocto)

Kumru diger adıyla Üveyk

Üveyk düz gagası, uzun kanatları, uzun ve yuvarlanmış kuyruğuyla dikkati çeker. Tüyleri genel olarak kızılımsı veya pas rengidir, boynunun arkası gri – mavidir, boynunun yanlarında gümüş kenarlı dört siyah serit göze çarpar.Üveyk Arupayla Asyanın büyük bir kısmına yayılmıştır, birçokları kışın güney yönünde uzun yolculuklara girişir. Bilimsel adını, (tur tur) diye tarfi edilebilen tatlı sesinden alır. zarif hareketleri ve yumuşak tavırları dolayısıyle güvercin ailesi üyeleri arasında insanlara en sevimli görünenidir. 30 santim uzunluğundadır

Kumru Yaşadığı yerler: Bahçelerde, ormanlarda, evlerin yakınında. Özellikleri: Güvercinden daha küçük, ötücü bir kuş. Eşler birbirlerine çok düşkündür. Tane ile beslenir. Çeşitleri: Küçük kumru, gülen kumru, orman kumrusu, en çok bilinenlerdir.

Güvercinler (Columbae) alt takımının kumrugiller familyasından, park, bahçe ve ufak koruluklarda çiftler halinde yaşayan güvercine benzer güzel ötücü bir kuş. Genellikle kahverengi tüylüdür. Şeklen güvercine benzemekle beraber, ondan daha küçük ve zarif yapılıdırlar.

Eşlerine bağlılığı ile Ünlüdür. Eşlerden biri ölecek olursa, kalan eş ömür boyu başkasıyla eşleşmez. Etini yememek daha iyidir. Bir lokma et için, eşinin ömür boyu mutsuz olmasına sebep olunmuş olur. Dal parçalarından basit bir yuva yaparlar. Senede iki yumurta yumurtlarlar. Yavrular, yumurtadan çıktıktan 18 gün sonra uçarlar. Göçmen ve kalıcı olanları vardır.

Orman kumrusu (turtur) Güney Avrupa da bol olup, kışı Afrika da geçirir. Evcil kumru (S. risoria) beyaz renklidir. Çoğunlukla güvercin diye bilinir.

Kumru ( Streptopelia Decaocto )

Kolyeli Kumru adı ile de bilinen bu kuş, güvercinden biraz küçüktür. Boyu 31 cm kadardır. Genel olarak üzerinde kül rengi yada bej renkler hakimdir. Boynunun gerisinde siyah bir çizgi bulunmaktadır. Bu nedenle kolyeli kumru olarak da adlandırılmaktadır. Kanat telekleri koyu gri, kuyruk telekleri ise sırtının rengindedir. Gaga gri, ayaklar ise kırmızıdır. Göz beyaz ya da açık gridir.
insana yakın bir kuştur. Şehirlerde ve diğer yerleşim yerlerinde insanlarla birlikte yaşamayı sever. Ağaç üstlerine, elektrik ve telefon direklerine, çatı kenarlarına yuva yapar. Yaptığı yuvalar oldukça özensizdir. Dişi kuş yuvaya iki yumurta bırakır. Kuluçka süresi 15 gün kadardır. Yılda üç defa kuluçkaya yatar. Yavrular 3 haftalık olduklarında yem yiyebilecek ve uçabilecek hale gelirler. Bir yaşından itibaren eşeysel olgunluğa erişen yavrular, sezonluk olarak eş seçerler. Yurdumuzda Doğu Karadeniz sahili ile Doğ Anadolu nun bazı yerleri haricinde her yerde rastlanır. Taneler, tohum, böcek ve üzümümsü meyvelerle beslenir.

Küçük Kumru ( Streptopelia Senegalensis )

Görünüş olarak üveyiği andırmaktadır. Boyu 26 cm olan bu kuşun kuyruğu üveyiğe benzer. Kanat örtüleri ve sırtı beneksiz kızıl kahverengi, kanat altı örtüleri gri-mavidir. Göğüsünün üst kısmında siyah benekler bulunur. Gaga siyah, ayaklar kırmızıdır.
insanlarla birlikte bulunmayı sever. Yuvasını pencere kenarlarına, ağaç dallarına, saçak çıkıntılarına yapar. Yaptığı yuvalar oldukça özensizdir. Dişi kuş yuvaya iki yumurta bırakır. Kuluçka süresi 15 gün kadardır. Yavrular 3 haftalık olduklarında yem yiyebilecek ve uçabilecek hale gelirler. Bir yaşından itibaren eşeysel olgunluğa erişen yavrular, sezonluk olarak eş seçerler. Yurdumuzda doğal olarak Güneydoğu Anadolu da bulunur. Diğer bölgelere buradan dağılmıştır.

Üveyik ( Streptopelia Turtur )

Kolyeli Kumrudan biraz küçük olan bu kuşun boyu 28 cm dir. Üveyik bir yaz göçmenidir. Yurdumuza ilkbaharda gelir. Ülkemizde kuluçkaya yatar ve yavrular. Daha sonra kışı geçirmek üzere Orta Afrika ve Güney Asya ya gider. Yurdumuzun hemen her bölgesinde görülür. Ürkek bir kuştur.
Kuş genel olarak kızılımsı pas rengindedir. Sırt ve kanat örtü tüyleri koyu kahverengidir. Karın ve kuyruk altı tüyleri beyazdır. Kuyruk tüyleri koyu gridir. Kuyruk tüylerin orta tüyler dışında kalanlarının uçları beyazdır. Gaga koyu gri, bacaklar kirli kırmızıdır. Göz portakal rengindedir. Sert ve hızlı uçar.
Ergen kuşlarda boyunun yanlarında enine üç tane dalgalı siyah şerit bulunur. Bu siyah şeritlerin etrafı beyazdır. Genç kuşlarda bu şeritler bulunmaz ve renk olarak daha kahverengine yakındırlar. Özellikle ötüş sesi ile tanınan bir kuştur.
Ağaçlık geniş tarım alanlarında, orman kenarlarında, bağ ve bahçelerde yaşar. Yuvasını ağaç dalları arasına veya sık çalılıklara yapar. Sıcak bölgelerde yılda iki kez kuluçkaya yatar. Dişi kuş çalı çırpıdan oluşan özensiz yapılmış yuvaya iki yumurta bırakır. Kuluçka süresi 15 gündür. Yavrular üç haftalık olduklarında yem yiyebilecek ve uçabilecek hale gelirler. Sezonluk olarak eş seçen bir kuştur.

Doğu Üveyiği ( Streptopelia Orientalis )

Büyük Üveyik adı ile de bilinen bu kuş, üveyikten biraz daha iricedir. Boyu 33 cmdir. Büyüklük olarak bir güvercini andırır. Yaşayışı, beslenmesi, üremesi aynı üveyiğe benzer. Renk olarak sırtı ve kanatları daha koyu, üzerindeki lekeler daha büyükçedir. Kanatların altı koyu gri, uçma teleklerinin uçları siyahtır. Kuyruk teleklerinin uçları ise üveyikteki gibi beyaz değil gridir. Boyunda ergen kuşlarda bulunan beyaz zemin üzerindeki siyah şeritler üveyiği oranla daha ince ve sayıca daha fazladır.
Ülkemizde nadir olarak gözlenen kuşlardan birisidir. Ana vatanı Orta ve Doğu Asya olan bu kuşa yurdumuzda sadece Doğu ve Güneydoğu Anadoluda rastlanmaktadır.

Matemli Kumru (Zenaidura macroura)

Matemli Kumru göçücü güvercinin yok olmasıyle Birleşik Amerakanın kuzeyi ile Kanadanın biricik yaygın türü olmuştur. Bu kumru kalabalık koloniler halinde üreme-mesi sayesinde, göçücü güvercin gibi tüketilmekten kurtulmuştur. Matemli kumrular kuş dünyasının en müşfik eşleri arasındadırlar, birbirlerine düşkünlükleri atasözlerine bile konu olmuştur. Bu arada daha ciddi işlerle fazla ilgilenmedikleri için, yavruları pek derme çatmadır, iki beyaz yumurtaları ise çok kere kartalma, yılanlara, kedilere ve Itaşka düşmanlara yem olur Bu kumrular bir üremme mevsiminde iki parti veya daha fazla yumurta yumurtlamalarının sayesinde zararın önüne geçerler
Matemli kumrular tohumların taneleri yediklerinden çiftçilerin düşmanlığım kazanmışlardır. Çıkardıkları ses bazı kimselerde matemli hissini uyandırır.
Bu göçücü kuş görünüş itibariyle öbür Amerikalı akrabasına benzerse de, göçebe güvercin daha iriydi, göğsünde de bir kızıllık vardı. Matemli kumru kahvemsi renkte ince yapılı bir kuştur. Havalandığı zaman birçok kumrular gibi gürültüyle kanatlarını çırpar.

Gülen Kumru (Streptopelia risoria)

Adi kumru ile kaya güvercininden sonra en çok evcilleştirilen güvercin ailesi üyesidir. Rengi sarıdır. Sırtı koyu, başı, gerdanı ve karnı daha açık renktir. Ensesinde siyah bir şerit göze çarpar. Kanatlarında da siyahlıklar vardır. Uzunluğu 31 santimdir.
Bu kumrunun yurdu Kuzey Afrika ile Hindistandır. Tabiat bilginleri, kurak ve çölümsü step bölgelerini tercih ettiğine dikkat etmişlerdir. Sesi adi kumrunun «tur tur» una benzer, fakat araya «hi hi hi hi» gibilerden ötüşler de karıştığından gülüşe benzetilmiştir

Ülkemizde “Kumru” ya da “Kuskumru” gibi adlarla bilinen bu güvercinler, oldukça minyon yapilari ile dikkati çekerler. Ufak yapili ve sevimli bir görünümleri vardir. Kumru olarak adlandirilmalarinin temelinde özellikle bas biçimlerinin kumruya (Streptopelia decaocto) benzemesinin rol oynadigi düsünülmektedir. Iyi bir kumrunun gövdesinin ufak olmasi aranilan bir niteliktir.

ÖTÜS BIÇIMLERI

Ötücü irklarimiz arasinda yer alan bu güvercinlerin en önemli özellikleri “dem çekme” adi verilen sekilde ötmeleridir. Dünyada bu güvercinler genel olarak Ingilizce borazanci anlamina gelen “Trumpeter” adi ile taninmaktadirlar. Dünya üzerinde Trumpeter irklarinin bir çok çesidi bulunmaktadir. Ülkemizde bu irktan Kumru, Ankut, Demkes, Buhara ve Bayburt olmak üzere 5 ayri irk yetistirilmektedir. Her birinin kendine özgü ötüs biçimi bulunmakla birlikte, bu irklarin ortak özellikleri “Dem Çekme” adi verilen ötüs sekilleridir. Dem çekme tabiri, tasavvuf müziginde ve genel olarak Türk müziginde dogaçlama olarak yapilan sunum sirasinda sazlardan birinin soliste sürekli ya da aralikli olarak eslik etmesi anlamina gelir. Bu daha çok solistin detone olmamasi amaci ile yapilir. Bu güvercinlerin ötüsü dem çekmeye benzetilmektedir.

Kumru irki, ülkemizdeki diger ötücü irklar olan Demkes ve Ankuttan daha iyi dem çekmesi ile bilinir. Demkes ve Ankut tek ses çikarttiklari halde kumru sesini yükseltip alçaltabilmekte ve farkli sesler çikarabilmektedir. 1 saat kadar dem çekenleri bulunan kumrularin, ses olarak ince sesli (tiz sesli) olanlari daha degerli olarak kabul edilirler. Kumrularin ötüsü sirasinda “tardan düsme” olarak tabir edilen sekilde bazen sesin tonunu kaybettikleri olur. Bu güvercinlerin uçarken havada bile ötüslerini sürdürmeleri ilginçtir. Daha çok erkek güvercinler eslerine kur yaparken ötüslerini sergilerler. Bu güvercinlerin özellikle öterken klasik bir durus biçimleri vardir. Kafa hafif öne dogru uzatilir ve asagiya dogru egilerek dururlar. Öterken kendi etrafinda yanim daireler çizmek ve kafayi asagi yukari sallamak gibi davranislar gösterirler.

Günümüzde ötüs seklinin gelistirilebilmesi için, üveyik (Streptopelia turtur ve Streptopelia orientalis) türleri ile çesitli eslestirmeler yapildigi bilinmektedir. Üveyiklerle yapilan eslemeler sonrasinda kaliteli yavrular elde edilebilmektedir. Bu yavrular hem çok dayanikli olmakta hem de iyi ötmektedirler. Ancak bu yavrular kisir olmakta ve üreme yetenekleri bulunmamaktadir.

KUMRU IRKININ KÖKENI

Kumru irkinin köken olarak “Arap Trumpeter” irkindan gelme oldugu düsünülmektedir. Bazi yetistiriciler ise tam tersi görüstedirler yani Arap Trumpeter irkinin kumrulardan köken aldigi görüsü dile getirilmektedir. Ülkemizdeki kumrularin fiziki görünüslerinden çok ötüs biçimleriyle Arap Trumpeter irkina benzedikleri söylenebilir. Kökenleri konusundaki farkli yaklasimlar bir yana, Kumru irki güvercinlerin, ülkemizde uzun zaman içersinde sürdürülmüs olan islah çalismalari sonrasi irka yeni özellikler kazandirilarak gelistirilmis olduklari bir gerçektir. Dolayisiyla günümüzde kumrularin, dünyada Anadolu kökenli olarak kabul edilmesinin temelinde bu olay vardir. Türkiye’de en çok Sivas ve çevresindeki iller ile Sivas’a bagli ilçelerde yaygin olarak yetistirilmektedirler. Hatta bu nedenle ülkemizde “Sivas Kumrusu” adi ile de bilinirler.

UÇUS ÖZELLIKLERI VE FIZIKI YAPILARI

Kumru irki güvercinler, ötüsleri için yetistirildiklerinden uçucu özellikleri fazla gelismis degildir. Kisa süreli ve sik uçan bir kustur. Grup olarak uçmayi tercih ederler. Çiftler birbirinden ayri uçmayi sevmezler. Özellikle erkek kumrular disilerine çok baglidirlar ve uçarken de yerdeyken de hep birlikte olmak isterler. Uçurulduklarinda düz uçarlar. Yere inmekte herhangi bir zorluklari yoktur. Açik alanlarda toplu halde yayilmayi severler. Bu nedenle daha çok eski tip avlulu evlerde yaygin olarak yetistirilmektedirler. Ufak yapili olan bu kuslarin ayaklari paçasiz olur. Ayak renkleri kirmizidir. Orta büyüklükte ve kalinlikta bir gaga yapilari vardir. Gaga renginin kemik rengi olmasi tercih edilir. Koyu (siyah) renk gagali olanlari da bulunur. Gözler biraz iri ve mutlaka koyu siyah olmalidir. Kusun rengi ne olursa olsun göz rengi degismemelidir. Göz çevresi eti belirgin olmaz. Bu güvercinlerin tepeli tipleri bulunmaz.

Çok iyi bir bakici olan kumrularin yavrularina olan düskünlükleri ve yavru verimlilikleri üst düzeydedir. Karakter olarak son derece sakin bir yapilari olan bu güvercinler, eslerin birbirine bagliliklari ve yuvalarina alismakta gösterdikleri sasirtici süratle dikkati çekerler. Örnegin bir çift kumruyu alip herhangi bir yerde bir karton kutu içine birakirsaniz burayi yuva olarak benimsemeleri bir dakikayi geçmez. Kendi yuvalarini korumakta diger güvercinlere karsi çok hassas ve katidirlar. Hatta öyle ki yuvalarina müdahale eden yetistiricilerine bile agresif davranislar gösterirler.

RENK ÇESITLERI

Kumrularin bir çok renk çesidi görülebilir. Siyah, beyaz ve alacali renkte olanlari yaygindir. Degerli olarak kabul edilen renkleri, Arap, Beyaz ve Mordur. Bu renklerden düz renkler olabildigi gibi bu renklerin beyazlarla eslesmesi sonucu gelisen alacali renklere de çok rastlanir. Alaca olanlarda vücudun farkli bölgelerinde yamalar halinde serpilmis biçimde beyazliklar göze çarpar. Özellikle alacalarda sadece kanat telekleri beyaz olanlar ile akkuyruk ve kanat kuyruk beyaz olup diger taraflari renkli olanlari da bulunmaktadir.

%d blogcu bunu beğendi: