KIRLANGIÇ

Kırlangıç, çok soğuk havalar dışında dünyanın her yerinde yaşamaları mümkün olan kuşlardandır. 10-23 cm civarlarında boyları olup, geniş ve sivri kanatlı, oldukça çatalkuyruklu ve ötücü kuşlardır. Göçmen kuş türlerinden bir kısmını da kırlangıçlar oluşturmaktadır. Yuvalarını çamurdan yaparlar ve yaklaşık 100 türü bulunmaktadır. Kırlangıç türlerinden en çok bilinenleri; kaya kırlangıç, yar kırlangıç, ağaç kırlangıç, tencere kırlangıç ve kır kırlangıç olarak sıralanabilir.

Kırlangıç türlerinden, 100 tanesinin yalnız 79 çeşidi bilinmekte ve geri kalanını bilinememektedir. Kırlangıçlar genelde sinek avlayarak beslenen kuş türlerindendir. Pek çoğunun karnı beyaz, kuyruk, baş ve kanatları oldukça siyah, gerdan ve alnı ise kahverengi olup parlak tüylüdür.

Kırlangıçların, kısa olan ayaklarının tırnakları, oldukça uzun olup bu özellik onlara düz ve yassı zeminlere rahatlıkla tutunabilme imkânı sunmaktadır. Kırlangıçların ürkek olan yapıları gök gürültüsünden fazla etkilenir. Resmen gök gürüldediği zamanlarda korkudan, kendilerinden geçebilirler.

Etleri ve otları yiyemezler. Gagalarının geniş ve yırtmaçlı olması, kırlangıçlara sadece uçucu böcek (sinek, sivrisinek, uğur böceği gibi) türlerini yeme özelliğini verir. Oldukça hızlı uçarlar. Pek çok kırlangıç türü sürü halinde takılırken, bazıları ise tek takılmayı tercih eder. Kuyruklarının onlara kattığı artı puandan dolayı, dümen olarak kullanıp, ani dalışlarda bulunabilirler.

Kırlangıç


/p>

Kırlangıçlar üstün zekaları ve yuvalarını inşa ederken kullandıkları teknikler sayesinde insanları hayrete düşürürler. Yuva yapma konusun usta olan bu kuşlar, kullandıkları zekaları ile yuvalarını sağlamlaştırabilmek adına bildikleri bütün tüyoları kullanırlar. Çoğu zaman bir mimar edasında, çoğu zamanda bir mühendis edasında, kullanacakları malzemeleri seçerken itinalı ve dikkatli bir şekilde seçim yaparlar. Seçtikleri malzemeleri sıkıştırarak, gerilmeye elverişli yapıp, yuvalarını tıpkı bir sığınak misali korumalı ve ehemmiyetli işlerler.

Yer altına yuva yapan kırlangıçlar;

Bazı kırlangıç türleri, minik evlerini bina veya yüksek alanlara yapmak istemezler. Bunun yerine yer altına yapmayı kendileri için uygun görürler. Yuvalarını yerin altına gizleyen bu akıllı kuşlar tünelleri yukarı doğru eğimli yapıp, yağmur yağdığında içeriye su girmemesi ve de yuvalarını su basıp ortada kalmamaları için pek çok teknik uygularlar. Kırlangıçlar zemine yuva yaparken çoğunlukla nehir ve sahil boyunca, dik kum setlerinin yakın çevrelerini kullanırlar.

Kırlangıçların alçaktan uçmaları havaların bozulacağı anlamına gelir. Soğuk olan havalarda Afrika’ya göçmeyi tercih ederler. Yalnız, yaşamlarını hep orda geçirmeyi düşünmezler ve ilkbaharda geri dönüş yaparlar. Göç esnasında kırlangıçların pek çoğu kötü hava koşullarından dolayı yaşamlarına ölüm ile son vermek durumunda kalırlar.

KIRLANGIÇLAR ötücü kuşların en güzellerindendirler. Aralıksız olarak sinekleri ve başka böcekleri kovalarken son derece zarif bir uçuşları vardır. Çiftçi, ekin tarlasını biçerken, çok kere, rahatsız olarak kaçan böcekleri yakalamak üzere biçicinin demirinin geçtiği yerlere konup havalanan bir kırlangıç grubu tarafından takip edilir. Bu kuşların kısa, yassı ve üst yarısının ucu kancalı gagalarının çok fazla açılabilmesi bol sayıda böcek kapmalarına yardım eder.

Dış görünüş bakımından kara sağanlara çok benzeyen zarif küçük kırlangıçların göğsü enli, boynu kısa, başı yassıdır. Bacakları kısa ve kuvvetsiz, kanatları uzun, dar ve çok sivri, kuyrukları çoğu zaman derin çatallı, tüyleri kısa ve üstte madenî parıltılıdır.

Kırlangıçlar bütün kıtalara, bütün enlemlere ve bütün yüksekliklere yayılmışlardır. Birçokları insanların evlerine sığınırlar, başkaları dik kaya veya toprak duvarlarına yerleşirler, daha başkaları yuvalarını ağaçların üzerinde bina ederler. Yazı ile kışı arasında çok fark olan bölgelerde yuva yapanları göçücü kuştur.

Kırlangıçların hareket şekli uçmaktır. Yerdeki yürüyüşleri, akrabaları kara sağanların sürünmesinden biraz üstünse bile gene enikonu beceriksiz sayılır. Ötüşleri, insana neşe veren bir cıvıltıdır. Kırlangıçlar şen, sokulgan ve biçimli olduktan başka, gerçekten cesurdurlar. Çevrelerini dikkatle gözden geçirir, dostlarını, düşmanlarını öğrenir ve ancak lâyık olana itimat ederler.

Bütün kırlangıçlar böcek avcısıdır. Fakat daima havada avlanır, duvarların üzerinde duran böcekleri dahi uçarken yakalarlar. Kaptıkları avı parçalamadan yutarlar. Su içişleri dahi uçarkendir. Uçarak yıkandıkları tesbit edilmiştir. Su yüzeyinin hemen yukarısında kanat çırparken, birdenbire aşağı çöker, ya gagalarını, ya da vücutlarının bir kısmını suya daldırır, sonra silkinerek ıslanan tüylerini kuruturlar.

Birçok türleri, dış duvarı tükrükle perçinlenmiş kil topakları görünüşünde olan marifetli bir yuva yaparlar. Yuvada 4-6 yumurta bulunur. Dişi tek basma kuluçkaya oturur.

Yaşamak için sınırsız bir hürriyete ihtiyaç duyan kırlangıçlar, esaret hayatına gelemezler. Roma’hlar onlardan posta güvercini gibi faydalanmışlardı.

Kırlangıçların en iyi bilineni «kır kırlangıcı» veya öbür adıyla «adi kırlangıç» tır (Hirundo rustica). Kutup Dairesi’nin güneyindeki bütün Avrupa’da, Batı ve Orta Asya’da bulunan bu tür aynı zamanda Birleşik Amerika’nın en iyi bilinen kırlangıcıdır. Bütün kırlangıçlar gibi bunun da ufak ve zayıf bacaklarıyle ayakları vardır, dallara rahatça tüner, fakat ender olarak yürümeye kalkışırlar. 18 santim uzunluğundaki bu güzel kuşun sırtı parlak bir mavimsi siyah, göğsü kızlımsıdır. Uzun ve çatallı kuyruğu beyaz beneklerle süslüdür.

Bu kırlangıç eskiden yarlarda yuva yapardı, ama şimdi yuvasını samanlıkların ve başka binaların pervazlarının veya kirişlerinin üzerinde bina eder. Kır kırlangıcı böylece, gerek bol miktarda zararlı böcek yutması, gerekse de bizlere yakın yaşaması sebebiyle en yakm dostlarımızdandır. Tükrükle perçinlenmiş çamurdan meydana gelmiş yuva, içi oyuk bir kürenin dörtte biri görünüşündedir. Altında hafif bir destek bulunması şartıyle herhangi bir duvara yapıştırılabilir. Bir kır kırlangıcı çifti böyle bir yuvayı güzel havada 8 günde tamamlar. Yuvanın eni yaklaşık olarak 20, derinliği 10 santimdir. Dişi kır kırlangıcı, kıllar, tüyler ve benzeri yumuşak maddelerle astarlanmış böyle bir yuvanın içine tarçın renginde benekli 4-5 beyaz yumurta yumurtlar. Bu kuşlar bazen bir tek mevsimde iki parti yavru çıkardıkları gibi, aynı yuvayı üst üste yıllarca kullanabilirler.

 

%d blogcu bunu beğendi: